Ga direct naar inhoud
Ook de nieuwsbrief van MTD Landschapsarchitecten ontvangen? Schrijf je in!

Hortus Botanicus Leiden

levend plantenmuseum

Opdrachtgever(s)

  • Rijksuniversiteit Leiden
  • Hortus Botanicus Leiden

Locatie

  • Leiden

Oppervlakte

  • 1.0 ha

Jaar van ontwerp

  • 1997 - 1997

Jaar van uitvoering

  • 1997 - 2004

Uitvoeringssom

  • € 500.000

Werkzaamheden MTD

  • ontwerp, uitvoeringsvoorbereiding en directievoering
In samenwerking met
Hurbert-Jan Henket & Partners (wintertuin)

Werkveld(en)

  • gebouwen / instellingen
  • bouwkundige elementen
  • tuinen

Kaart

levend plantenmuseum
De Hortus Botanicus in Leiden is als oudste wetenschappelijke tuin en universitaire onderzoeksinstelling binnen Nederland een uniek fenomeen. Door het wegvallen van een aantal subsidiestromen ziet de Hortus zich als onderdeel van de Rijksuniversiteit Leiden gesteld voor de taak om met behoud van haar wetenschappelijke doelstelling commerciëler te gaan werken. Zij wil haar betekenis als levend plantenmuseum versterken. Dit is te bereiken door het instandhouden, ontwikkelen en exploiteren van de wetenschappelijke plantencollectie, het versterken van het museale karakter van de tuin en het uitbreiden van de publieksfunctie. MTD landschapsarchitecten kreeg in 1997 opdracht tot het opstellen van een strategisch concept en inrichtingsplan met als belangrijk doel het realiseren van een zonering betaald / onbetaald, het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en het inbedden van de botanische tuin in het stedelijke weefsel van de binnenstad van Leiden.

het ontwerp
De ingrepen die zijn voorgesteld omvatten drie schaalniveaus. Eerste strategische inzet was het toevoegen van de Voortuin aan het stelsel van openbare ruimten van de stad. Hiermee gaat de Hortus een onderdeel vormen van het stedelijke weefsel van Leiden en wordt de tuin beter beleefbaar als een groene oase in de stad. De 5e Binnenvestgracht markeert op een natuurlijke wijze de overgang van openbare en onbetaalde Voortuin naar private en betaalde Hortus. De attractiewaarde van de Hortus is vergroot door de inrichting van een aantal tuinen op te waarderen met als eerste fase de Voortuin en de Galatuin. De nieuwe invulling van de Voortuin is geïnspireerd op het orthogonale systeem van de Hortus Publicis, zoals deze eind 16e eeuw op deze plek ontstond. In een grid zijn plantvakken gedacht met daartussen halfverharde paden. In de plantvakken zijn op een schijnbare willekeurige wijze bomen gesitueerd, die de schaal van het aangrenzende letterengebouw nuanceren. Tussen de plantvakken is een circa 16.0 meter lange houten 2-zijdige bank gesitueerd, van waar men een mooi zicht heeft op de botanische tuin. Het water van de 5e Binnenvestgracht heeft weer een architectonische vorm gekregen als een halfronde vijver. In de Voortuin is een nieuw gebouw geïntroduceerd; de Wintertuin. De transparante kas, circa 12 meter hoog, ontworpen door Hubert-Jan Henket & partners architecten, biedt onderdak aan de grote kuipplanten en het Hortuscafé. Via het Hortuscafé is de Galatuin bereikbaar. Deze tuin heeft een museale inrichting gekregen een zuilenrij, waarop in de loop van de tijd de overmaatse koppen van bijzondere bezoekers geplaatst kunnen worden. Het Orangerieplein aan de overzijde van de 5e Binnenvestgracht is ingericht in samenhang met de Voortuin. Twee langgerekte plantbedden bepalen een ruimte waar ’s zomers in een orthogonaal patroon de kuipplanten uit de Orangerie staan. Met de nieuwe invulling krijgt de Hortus een verschijningsvorm welke recht doet aan de rijke ontstaansgeschiedenis van deze plek.